Hervorming van de medische arbeidsongeschiktheid van statutaire personeelsleden - wat betekent dit concreet?

Sinds 1 juni 2026 werd de regelgeving inzake medische ongeschiktheid bij statutaire personeelsleden grondig gewijzigd.

Deze wetswijziging schaft niet enkel het vervroegd pensioen om medische reden af en vervangt dit door een regeling van ambtshalve beëindiging van de hoedanigheid van statutair personeelslid en aansluiting bij het socialezekerheidsstelsel van werknemers maar versterkt ook de verplichtingen inzake re-integratie die voorafgaan aan de beslissing tot medische ongeschiktheid.

Einde van het vervroegd pensioen om medische redenen vanaf 1 juni 2026

Om te weten of een statutair personeelslid nog van vervroegde pensionering om medische reden kan genieten is de datum van pensionering het belangrijkste criterium.

Statutaire personeelsleden van wie de beëindiging van de hoedanigheid van het statuut wegens medische ongeschiktheid plaatsvond na 30 april 2026, kunnen niet langer van dit mechanisme genieten. 
Enkel de personeelsleden van wie het vervroegd pensioen om medische redenen uiterlijk op die datum is ingegaan, blijven onder het oude stelsel vallen.

Verworven rechten blijven echter behouden. Pensioenen om medische reden die vóór de inwerkingtreding van de wetswijziging werden toegekend, zowel tijdelijke als definitieve, blijven bestaan. 

Wanneer een personeelslid definitief arbeidsongeschikt wordt, kan zoals gezegd de statutaire aanstelling ambtshalve worden beëindigd aangezien de definitieve medische ongeschiktheid voor de functie werd vastgesteld.

Voor statutaire personeelsleden die nog niet aan de pensioenvoorwaarden voldoen, voorziet de hervorming in een aansluiting bij het socialezekerheidsstelsel van werknemers.

Hierdoor hebben zij recht op arbeidsongeschiktheidsuitkeringen in het kader van de ziekte- en invaliditeitsverzekering.

Het statutair personeelslid zal het specifieke stelsel van de openbare sector verlaten en wordt opgenomen in het algemene werknemersstelsel.

Wanneer het bestuur de statutaire rechtsverhouding beëindigt om medische redenen, moet hij aan de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid een bijzondere regularisatiebijdrage betalen die dient ter financiering van het uitkeringsstelsel van de ziekte- en invaliditeitsverzekering. Daarbovenop komt ook nog de regularisatiebijdrage die verschuldigd is in het kader van de werkloosheidsregeling.

Belangrijke rol voor de Raad voor Medische Expertise van de Arbeidsadministratie (MEVA-vroegere Pensioencommissie)

De procedure wegens definitieve arbeidsongeschiktheid kan slechts worden opgestart nadat verschillende verplichtingen zijn voldaan.

Het bestuur dat het statutair personeelslid tewerkstelt moet eerst het ziekteverlofkapitaal van het betrokken personeelslid hebben uitgeput.

Vervolgens moet zij kunnen aantonen dat zij daadwerkelijk inspanningen heeft geleverd op het vlak van re-integratie. Dit impliceert dat zij de mogelijkheden heeft onderzocht van:

• aanpassing van de werkpost;
• herplaatsing in een andere functie;
• opstart van een re-integratietraject.

De MEVA kan zich pas uitspreken nadat bovenvermelde stappen zijn doorlopen.

Wanneer de MEVA vaststelt dat een personeelslid voor onbepaalde duur medisch ongeschikt is om zijn functie regelmatig uit te oefenen, moet de overheid zijn situatie beoordelen in het licht van het nieuwe systeem.

Daarbij zijn er 2 mogelijkheden:

1. Indien het personeelslid de wettelijke pensioenleeftijd heeft bereikt of reeds voldoet aan de voorwaarden voor een vervroegd pensioen, kan het met pensioen worden gesteld.
2. Indien dat niet het geval is, wordt het opgenomen in het stelsel van de ziekte- en invaliditeitsverzekering.

Ambtshalve pensionering op 63 jaar blijft bestaan

De wetswijziging doet geen afbreuk aan het bijzondere pensioenregime dat van toepassing is op statutaire personeelsleden van minstens 63 jaar.

Een statutair personeelslid dat na het bereiken van die leeftijd 365 dagen afwezig is geweest wegens ziekte, kan nog steeds ambtshalve op pensioen worden gesteld. Hiervoor is de tussenkomst van MEVA niet nodig.

Door de pensioenhervorming kan deze maatregel enkel worden toegepast indien de betrokkene daadwerkelijk voldoet aan de voorwaarden om een pensioen te verkrijgen, desgevallend een vervroegd pensioen.

Bronnen: 

• Wet van 30 mei 2026 houdende de pensioenhervorming, BS, 1 juni 2026; 
• Wet van 12 juni 2026 tot wijziging van de wet van 20 juli 1991 houdende sociale en diverse bepalingen, BS, 30 juni 2026.